Mijn eerste Yennayer-viering

‘Het is helemaal niet moeilijk’, antwoordde Aziz toen de presentatrice hem vroeg of het niet nogal wat voeten in de aarde heeft, zo’n ecologisch initiatief in Marokko. Aziz is een van de oprichters van stichting Riforest. ‘Niets is makkelijker dan een boompje in de grond planten en vervolgens de natuur het werk laten doen. Iedereen kan het en daarom zou ook iedereen het moeten doen.’

02 februari 2025, door Karima Benali

Yennayer 2975 - een goed begin is het halve werk

Op zaterdag 1 februari ging ik met stichting Riforest mee naar Rotterdam voor de viering van Yennayer. Het Yennayer is het Amazigh Nieuwjaar en vindt meestal plaats op 14 januari. Het markeert het begin van het agrarische jaar dat sinds de oudheid door de Amazigh in Noord-Afrika wordt gevierd.

Het was de tiende keer dat de Bades Foundation deze viering in Theater Zuidplein organiseerde. De andere negen edities waren helaas aan me voorbijgegaan. Deze feestdag was mij namelijk onbekend, mijn familie viert het niet. Het is ook pas sinds vorig jaar (2024) een officiële feestdag in Marokko. Als kersverse vrijwilliger van Riforest was ik benieuwd wat de avond me zou brengen.

De Bades Foundation

De Bades Foundation is een stichting die in Nederland in het leven is geroepen om stil te staan bij de Riffijnse identiteit en een brug slaan tussen Marokkanen in Nederland en hun herkomstgebied. Het doel van de stichting is om het Riffijns erfgoed te verzamelen en te bewaren, maar vooral om het te ontsluiten en door te geven aan de volgende generaties. Ofwel: wanneer ik de volgende keer wat meer over mijn roots wil weten, kan ik bij hen terecht. Goed om te weten. Hoewel ik niet de volgende of de jongste generatie ben, ben ik nog steeds een ideale doelgroep. Als tweede generatie Marokkaans-Nederlandse heb ik heel wat verloren kennis bij te spijkeren. Zo wist ik tot nu niet dat de Amazigh er een eigen jaarkalender op nahouden.

De Bades Foundation Award

Tijdens de Yennayer-viering reikt de organisatie jaarlijks ook haar Bades Foundation Award uit. Kandidaten zijn maatschappelijke initiatieven die een positieve en significante bijdrage leveren aan de ontwikkeling van de Riffijnse identiteit in Nederland en/of in Marokko. Dit jaar waren het Riforest en PermaRif die de award in de wacht sleepten. Beide organisaties werden geprezen als veelbelovende initiatieven op het gebied van duurzame herbebossing en natuurbehoud in de Rif. Hun innovatieve aanpak, gebaseerd op permacultuur en duurzame ontwikkeling versterkt niet alleen het ecosysteem, maar ook de economische positie van lokale gemeenschappen en dat mocht beloond worden. Halverwege het muzikale en literaire festijn werden de bestuursleden en enkele vrijwilligers het podium opgeroepen om hun award in ontvangst te nemen. Netjes op een rij stonden ze tegen de achtergrond van het felrode theaterdoek te glunderen. Het rood deed hun trots goed uitkomen.

Riforest 2017 - 2025

Ook ik vind het bijzonder wat Riforest in mijn geboortestreek probeert te realiseren. Via social media heb ik deze stichting al een tijdje in het vizier.  Wat een mooi werk wordt er door deze betrokkenen sinds 2017 verricht, niet alleen in het hier en nu, maar met name ook voor de generaties die nog gaan komen. Een paar weken geleden besloot ik me daarom aan te melden als vrijwilliger: Marokko en het Rifgebied in het bijzonder zijn me lief. Voor deze organisatie wil ik mijn expertise wel inzetten en wat van mijn tijd en energie vrijmaken.

De groep mensen met wie ik eerder die avond kennis had gemaakt is gastvrij en open. Tijdens een gezellig gezamenlijk etentje voorafgaand aan het event hadden we elkaar heen en weer geïnformeerd wie we zijn en de ander bevraagd wat ze bij Riforest heeft gebracht. Iedereen was erg vriendelijk en had overduidelijk het hart op de goede plek. Binnenkort hoop ik ook mijn steentje bij te dragen, of beter gezegd een zaadje. Een bredere zichtbaarheid zou de stichting goed doen. Échte helpende handen kunnen ze overigens ook goed gebruiken. Die van mijn vriend heb ik ze al toegezegd. Hij is wat praktischer van aard dan ik en hij weet het een en ander van voedselbossen.

Swingend het nieuwe jaar in

Na het etentje trokken we gezamenlijk naar Theater Zuidplein. Aangekomen in de theaterzaal barstten de festiviteiten direct los. Een spetterend optreden van de band Imetlaa zette de vrolijke toon. De avond vulde zich vooral met veel muziek & gezang die gedurende de avond heel wat bezoekers lieten meewiegen, klappen en joelen. De bands speelden een tamelijk moderne invulling van diverse klassieke Noord-Afrikaanse muziekstromingen en liederen. De traditionele Izran gezongen op gitaarlijnen van ook de flamenco waren voor mij een aangename verrassing. Daar ging ik thuis meer van luisteren, nam ik me voor. Het muziekprogramma werd afgewisseld met ook literaire intermezzo’s - zo vertelde Mohamed Benzakour erg geestig over zijn laatste boek over de eerste generatie arbeidsmigranten - en met allerlei wapenfeiten die de presentatrice per se met ons wilde delen. Iedereen had het naar zijn zin: de vroege vogels en de laatkomers, op het podium en in het publiek.

Tijdens de pauze was er veel tijd om rond te snuffelen in de foyer. De bezoekers struinden langs de diverse standjes waar onder meer traditioneel gevlochten hoeden en tassen waren uitgestald. Handgemaakte juwelen pronkten naast flessen donkergroene olijfolie, een jonge Marokkaanse man verkocht hippe hoodies en petten bedrukt met het Amazigh schrift. De boekenstands konden op de meeste aandacht rekenen. Mooie en vooral veel boeken over de Amazigh cultuur lagen in stapels naast elkaar op de tafels. Het gemurmel van de lezers in potentie mengde zich met het geritsel van de boekpagina’s in hun handen. Ik kon het niet laten om mijn thuisbibliotheek gretig aan te vullen: ik rekende een Marokkaanse romanklassieker af en twee niche boeken over de geschiedenis van de Amazigh. Met de schrijver Benzakour knoopte ik een babbeltje aan over zijn fascinatie met gevangen vogels in Indonesië. Het verraste me dat hij zich hiervoor interesseert. Ik kocht zijn boek Yemma.

Een welkom bij het afscheid

Helaas moest ik vroeg weg, maar weg willen of moeten betekent niet dat een mens dan ook op tijd weg is. Mijn nieuwe boeken had ik eerder bij de stand van Riforest in bewaring gegeven. Ondanks mijn voornemen om op tijd thuis te zijn, raakte ik daar nog flink aan de klets met andere vrijwilligers. We wisselden enthousiast het een en ander aan voorliefdes en kennis met elkaar uit, van kamerplanten en vogels tot Darwin. Toen ik mijn papieren tassen in de hand nam om alsnog écht te vertrekken, was het Saïd die me tegenhield, de medeoprichter van Riforest. Hij drukte me vrijgevig een flesje olijfolie in de hand. ‘Een welkomstgeschenk bij het weggaan’, zei hij erbij, ‘door de lokale bevolking geperst uit de oogst van de geplante olijfbomen van Riforest.’ Hoe bijzonder! Ik bedankte hem. Eenmaal thuis, en dat was uiteindelijk allesbehalve op tijd, kon ik niets anders dan linea recta naar bed om de slaap haar werk te laten doen. Moe was ik, maar ook voldaan.

Een geoliede nieuwjaarswens

De volgende dag brak ik de nieuwe dag met een eitje. Volgens Marokkaanse gewoonte (maar niet de eigen) bakte ik het dit keer in een flinke plens olijfolie. Olie uit mijn geboortestreek. Terwijl ik voorzichtig het bibberend eiwit met gele dot op mijn toast liet glijden wenste ik iedereen die ik ken, en iedereen die ik nog wil leren kennen, alle goeds toe voor het nieuwe jaar. Ik hoopte ook dat de jonge boompjes en plantjes die vorig jaar in de Rif zijn geplant de komende winter zouden overleven. Deze wens dat het iedereen en alles goed zal gaan, ontsnapte me aan mijn lippen. Als een soort spreuk had ik de woorden hardop uitgesproken. Buiten de kat was er niemand in de buurt die me kon horen. Het voelde daardoor alsof ik ook mezelf een beetje had gezegend.

Ik nam de eerste hap van mijn geroosterd brood en liet het me goed smaken. Een nieuw jaar liet zich het beste opstarten met een goede kop koffie, een diepgemeende wens, een ei en overheerlijke olijfolie. Het was meer dan goed zo. Toast! Op veel goeds en groens in het nieuwe jaar.

meer info op: riforest.nl